Kazakistan: İşçi Sınıfı Sesini Bulma Girişiminde Mi?

Create: Per, 01/27/2022 - 00:03

Author: Dyjbas

Category

Kazakistan'ın batısında bulunan Mangistau bölgesindeki petrol şehri Zhanaozen'de, gaz fiyatlarındaki ani artışa tepki olarak 2 Ocak tarihinde protestolar ve ablukalar yükseldi. İsyan, şimdi ülkenin en büyük şehri Almatı ve başkent Nur-Sultan da dahil olmak üzere ülke geneline yayıldı. Bu, mevcut cumhurbaşkanı Kasım Cömert Tokayev'i olağanüstü hal ilan etmeye, kabinesini görevden almaya ve gaz fiyatlarındaki artışı (altı aylığına) geri çekmeye zorladı. Buna rağmen huzursuzluk devam ediyor. Tokayev protestocuları ‘’haydutlar” ve ‘’teröristler’’ olarak damgalayarak, Rusya liderliğindeki CSTO (Kolektif Güvenlik Antlaşması Örgütü) ittifakına, kendisine ‘’barış gücü’’ olarak asker çağırmak için bir bahane sundu ve düzeni geri getirmek için ölümcül güç kullanılacağını açıkça belirtti.(1) Devlet tarafından uygulanan internet kesintisi nedeniyle, durum hakkında kesin bilgi toplamak zor. Ama şimdiye kadar onlarca protestocu devlet tarafından öldürüldü.(2)

Tokayev, Doğu Bloğu'nun çöküşüne rağmen Kazakistan'ı perde arkasından bugüne kadar yönetmeye devam eden Kazakistan SSC'nin eski Başbakanı ve Kazakistan'ın ilk Cumhurbaşkanı Nursultan Nazarbayev'in seçilmiş halefidir. SSCB’nin eski uyduları gibi, şu an resmi olarak bağımsız olan Kazakistan, sanayisini devlet mülkiyetinden özel sektöre kademeli olarak devrediyor. Ekonomik ve siyasi olarak Rusya'ya bağlı kalmaya devam ediyor, ancak "çok vektörlü" dış politikası gereği Çin, ABD ve AB'den gelen yatırımlara da açık durumda . Ülkenin kârlı petrol, gaz, kömür ve uranyum rezervleriyle büyük ölçüde finanse edilen son otuz yıl boyunca, Nazarbayev, bir dereceye kadar göreli toplumsal barışı sağlamayı başarabilmişti.

Hükümet, 2015 yılından beri, akaryakıt piyasası reformu yürütüyordu ve 2022'nin başı itibarıyla devletin fiyat sınırlandırmasını kaldırmasıyla LPG (sıvılaştırılmış petrol gazı) için elektronik ticarete geçişi tamamladı. Bunun, süregelen yurtiçi LPG (Kazakların çoğunluğu tarafından arabalarına güç sağlamak için kullanılır) kıtlığına hitap etmesi gerekiyordu fakat bunun yerine ülke çapındaki benzin istasyonlarında bir gecede fiyatını bilfiil ikiye katlamasıyla, ülkenin bağımsızlığından bu yana rejime karşı en ciddi meydan okumanın fitilini ateşledi.

Mevcut protesto dalgası Zhanaozen’de başladı. Bu önemli çünkü, hükümetin, 2011’in Aralık ayında, maaş zammı talep eden petrol işçilerinin grevini bastırmak için polis gönderdiği şehirdi. Resmi kaynaklara göre, bu grevlerin bastırılması esnasında en az 16 işçi öldürüldü fakat gerçek sayı büyük ihtimalle daha fazla. O dönemde bunun hakkında yazmıştık.(3) Son zamanlarda pandemi nedeniyle daha kötü hale gelen düşük ücret, enflasyon ve işsizlik, bölgede işçi grevlerinin artmasına neden oldu; o kadar ki “Kazakistan'da, 2021'in ilk yarısında, 2018-2020 döneminin tamamından daha fazla grev vardı''.(4)

Mevcut protestoların başlamasından sonra “3-4 Ocak gecesi Tengiz Petrol işletmelerinde bir sendikasız grevin başlaması” ve o günden beri de komşu bölgelere yayılması şaşırtıcı değil.(5) İşçilerin, kendiliğinden iş bıraktığı ve kitlesel toplantılar yaptıkları videolar var. Uluslararası piyasalarda, bunun petrol ve uranyum madeni ihracatını nasıl etkileyeceği konusunda endişeler şimdiden başladı. Ancak internet kesintisi, orada tam olarak ne olduğunu ve bu grevlerin gerçekte ne kadar yaygın olduğunu anlamamızı daha da zorlaştırıyor.

Gördüğümüz şey, hiç kuşkusuz, durgunlaşan bir kapitalizmin küresel krizinin bir başka tezahürüdür. Bu kriz yıllar öncesine dayanıyor ve gaz fiyatlarından çok daha fazlasını içeriyor. ‘’162 kişinin servetinin 50 milyon dolardan fazla olduğu ve bunun da ülke nüfusunun toplam servetinin yaklaşık %50sine tekabül ettiği’’(6) bir ülkede, protestolar işçi sınıfının kötüleşen durumuna bir yanıt niteliğindedir. Hareket siyasi biçimler alıyor ve bunların arasında “gıda fiyatlarının düşürülmesi, işsizliğe karşı önlem alınması, içme suyu sıkıntısına çözüm bulunması, hükümetin ve yerel yönetimlerin istifası”(7) gibi diğer talepler de çoktan yükselişte. Petrokimya endüstrisindeki yaklaşık 100.000 işçinin düşük ücret ve kötü koşullar, emeğin askerileştirilmesi, işçileri derinden etkileyen Covid-19’un kontrolsüzce yayılması, su kıtlığı nedeniyle isyanlara neden olan iklim değişikliği kaynaklı kuraklık nedeniyle haziran ayından bu yana grevde olduğu İran işçi sınıfının mevcut durumuyla benzerlik görmemek elde değil. İşçilerin mücadelelerini yönlendirmede mükemmel liderlik kapasiteleri sergiledikleri 2021'in ikinci yarısı için bu işçi sınıfı ayaklanmasını daha önce ele almıştık.(8) Kazakistan'da işçilerin karşılaştığı sorunlar bu nedenle kendi ülkelerine özgü değildir ve bu, İran’da gördüğümüz gibi, bir sınıf olarak mücadele etme yeteneği ve kimi zaman da sınıf iradesi olarak tüm dünyadaki işçilerle ortaktır.

Hükümetin ilk tavizleri istenildiği gibi işlemedi, bu yüzden de en iyi bildiği şeye başvurdu: kaba kuvvet. Tokayev, 7 Ocak'ta “ulusa” seslendiği televizyon konuşmasında bunu çok net ortaya koydu: ‘’Teslim olmayanlar öldürülecek... Kolluk kuvveti ve orduya, uyarıda bulunmaksızın öldürmek için ateş etme emri, benim tarafımdan verildi.”(9) Belarus'ta olduğu gibi(10) – ya da aslında son yıllardaki diğer isyanların çoğunda olduğu gibi – Burada gördüğümüz, işçi sınıfının kilit bir rol oynadığı, ancak söz sahibi olmadığı bir hareket. Belarus’taki hareket baskılara boğulmadan önce şu uyarıyı yapmıştık:

"Genelde olduğu gibi, işçileri sokağa çıkmaya zorlayan maddi nedenler, kötüleşen ekonomik krizle, güvencesiz yaşamla ve çalışma koşullarıyla bağlantılıdır ... Proletaryanın en bilinçli kesimlerinde kök salmış bir komünist programın yokluğunda (ki bu da kendi içinde, sınıfın Stalinizm ve post-Stalinist sistemin arkasında bıraktığı rotasızlığın üstesinden gelebileceğini garanti etmez) işçi sınıfı, burjuvazinin kendi çıkarlarını korumak için görevlendirdiği profesyonel "uzlaşmacılar” için kurbandır. Bu bir kez başarıldığında, sınıfımız yalnızca açık ve acımasız baskıyla karşı karşıya kalacaktır.(11)"

O halde her zaman olduğu gibi tekrarlamamız gerekiyor: “Devrimci parti olmadan her isyan sistem içinde kendini tüketecektir.” İşçi sınıfı kendi programını ve örgütünü ortaya koyamazsa, boşluğu başka güçler dolduracaktır: liberaller ya da milliyetçiler. Komünist militanlar olarak bizim görevimiz, Kazakistan'da gördüğümüz işçi sınıfı militanlığının örneklerini öne çıkarmaya çalışmak, işçi sınıfını diğer partilere tabi kılmayı reddeden ve işçi sınıfını bir sınıf olarak bağımsız hareket ederek kendi programını ortaya koymaya çağıran bir mesajla Kazakistan'daki işçilere ulaşmaya çalışmaktır. Bu, sınıfımızın gelecekteki küresel mücadelesinde, burjuvazinin baskı ve alaycı entrikalarının kurbanı olmaktansa, anı cesurca yakalayabilmesi için gereklidir.

Kazakistan ve tüm ülkelerin işçi sınıfına dayanışmayla!

-- Felix (IWG) and Dyjbas (CWO) _

7 Ocak 2022

== Notlar:

Fotoğraf: https://www.youtube.com/watch?v=EsNymSPAD5U

(1) https://www.theguardian.com/world/2022/jan/07/kazakhstan-protests-thous…

(2) https://abcnews.go.com/International/wireStory/dozens-killed-kazakhstan…

(3) _Solidarity with the Kazakh Working Class!_ https://www.leftcom.org/en/articles/2011-12-31/solidarity-with-the-kaza…

(4) https://thediplomat.com/2021/08/inflation-amid-the-covid-19-pandemic-fu…

(5) https://lefteast.org/a-color-revolution-or-a-working-class-uprising-an-…

(6) https://assets.kpmg/content/dam/kpmg/kz/pdf/2019/09/KPMG-Private-Equity…

(7) https://lefteast.org/a-color-revolution-or-a-working-class-uprising-an-…